سیم ارت را به کجا وصل کنیم؟

در هر ساختمانی که از سیستم برق استفاده می‌شود، یک پرسش همواره مطرح است: «سیم ارت را به کجا وصل کنیم؟». این پرسش به‌ظاهر ساده، اهمیت بسیاری دارد و به ایمنی افراد و تجهیزات برقی وابسته است و احتما خطرات اتش سوزی را کاهش می دهد. محل وصل کردن سیم ارت در هر دستگاهی متفاوت است و می تواند به بدنه دستگاه‌ها، تابلو برق یا شینه ارت و لوله گاز یا آب متصل شود.

سیم ارت مقاومتی نزدیک به صفر دارد تا در صورت نشت جریان اضافی، آن را به زمین منتقل نماید. سیم ارت معمولاً ترکیبی از رنگ زرد و سبز دارد. بدین ترتیب به‌راحتی از سایر سیم‌ها تشخیص داده می‌شود و احتمال اشتباه کاهش پیدا می‌کند با این حال پیشنهاد ما استفاده از دستگاه ارت الکترونیکی است. در ادامه اطلاعات بیشتری درباره روش اتصال آن می دهیم.

محل مناسب اتصال سیم ارت

• بدنه دستگاه‌ها: هر وسیله برقی فلزی، بهتر است سیم ارت داشته باشد. ماشین لباسشویی، یخچال، اجاق گاز با بدنه فلزی، پکیج و موارد شبیه آنها نیاز وافری به حضور این سیم دارند. این سیم از یک طرف به بدنه دستگاه و از طرف دیگر به ساختار زمین (مثلاً چاه ارت) وصل است.

• تابلو برق یا شینه ارت: در ساختمان‌ها، معمولاً یک شینه فلزی در تابلو برق پیش‌بینی می‌شود. تمام سیم‌های ارت وسایل گوناگون به این شینه متصل می‌شوند و سپس از آنجا، یک سیم به چاه ارت یا لوله فلزی آب منتقل شده است.

• لوله گاز یا آب (در بعضی ساخت‌وسازهای قدیمی): در برخی جاها، عده‌ای از لوله فلزی آب یا گاز به‌عنوان جایگزین چاه ارت استفاده می‌کنند. این کار هرچند در گذشته دیده می‌شد، اما خطرهایی دارد. چون اتصال فاز به لوله گاز می‌تواند جرقه و آتش‌سوزی به همراه داشته باشد. پس اجرای این کار نیازمند بررسی دقیق است و بسیاری از کارشناسان آن را پیشنهاد نمی‌کنند.

 

نکته‌ هایی درباره مکان یابی وصل کردن سیم ارت

مکان وصل کردن سیم ارت باید شرایطی از قبیل موارد زیر داشته باشد:

انتخاب نقطه حفر چاه: جایی با عمق دسترسی نزدیک به رطوبت انتخاب شود تا مقاومت الکتریکی پایین باشد. نقاطی مانند باغچه‌ها، فضاهای سبز یا محل‌های چمنی اغلب گزینه‌های بهتری‌اند.

کوتاه بودن مسیر سیم ارت: سعی می‌شود سیم ارت تا حد امکان مستقیم حرکت کند تا مقاومت کمتری پدید آید. پیچ و خم زیاد به بالا رفتن مقاومت منجر می‌شود.

پرهیز از آسفالت روی چاه: آن بخشی از چاه که در تماس با هواست، در صورت پُرشدن با سیمان یا آسفالت، احتمال تبادل رطوبت را کم می‌کند. بهتر است برای حفظ کمی نم و رطوبت، سطح آن منطقه آزاد باشد.

طریقه وصل کردن سیم ارت

نحوه وصل کردن سیم ارت، با توجه به نوع ساختمان و شرایط محیطی متفاوت است. گاه در مجتمع‌های بزرگ تجاری و مسکونی از چاه ارت استفاده می‌کنند و گاه در برخی سازه‌های دیگر، از روش‌های سطحی یا اتصال به لوله گاز فلزی بهره می‌برند. برای این که شناختی دقیق داشته باشیم، بهتر است با دو روش عمیق (چاه ارت) و سطحی بیشتر آشنا شویم.

1. روش عمیق یا چاه ارت

• حفر چاه: ابتدا عمقی به‌اندازه چند متر (معمولاً بین چهار تا هشت متر) حفر می‌شود. جایی انتخاب می‌شود که احتمال دسترسی به رطوبت بیشتر باشد. زمینی که خاک رس دارد، گزینه خوبی است؛ چون مقاومت الکتریکی آن کم است.
• قرار دادن صفحه مسی: کف چاه مقداری آب و نمک ریخته می‌شود تا محیط کمی نمناک شود. سپس صفحه‌ای از جنس مس با اتصال جوشی به سیم ارت وصل می‌گردد. بعد اطراف صفحه، با لایه‌هایی از خاک رس، بنتونیت مرطوب یا ترکیبات دیگر پوشانده می‌شود.
• مسیر سیم به خارج: یک سیم مسی به بدنه صفحه مسی جوش داده می‌شود و تا محل تابلوی برق یا شینه ارت کشیده می‌شود. مسیری که این سیم طی می‌کند، بهتر است کوتاه و بی‌پیچ‌وخم باشد.
• محافظت از رطوبت: برای حفظ رطوبت در فصول خشک، لوله‌ای سوراخ‌دار در قسمت بالای صفحه مسی قرار می‌دهند. به‌این‌ترتیب می‌توان به‌صورت قطره‌ای در آن لوله آب ریخت و رطوبت کافی را به محیط اطراف صفحه انتقال داد.

2. روش سطحی (سیم ارت در عمق کم)

• حفاری کم‌عمق: به جای چند متر عمق، کانالی با عمق حدود 80 سانت حفر می‌گردد.
• استفاده از سیم‌ها یا میله‌ها: در روش سطحی، به‌جای صفحه مسی، می‌توان از میله‌های فولادی روکش مس هم بهره گرفت. این میله‌ها در بستر کانال کوبیده می‌شوند و میزان مقاومت آنها سنجیده می‌شود.
• پر کردن کانال: در نهایت، روی سیم‌ها یا میله‌های نصب‌شده را با خاک نرم یا مخلوطی از بنتونیت پر می‌کنند تا خواص الکتریکی بهتری داشته باشد.

آموزش وصل کردن سیم ارت در پریزهای سه سمته

در پریزهای جدید، سه حفره دیده می‌شود که دو حفره مخصوص فاز و نول بوده و حفره سوم مربوط به ارت است. برای نصب سیم ارت در این پریزها:

• تشخیص فاز و نول: نخست با فازمتر یا روش دیگر، فاز و نول را می‌شناسیم. فازمتر روشن می‌شود و سیم حامل برق را به ما معرفی می‌کند.
• قرار دادن سیم فاز و نول: سیم فاز در بخش راست و سیم نول در قسمت چپ بسته می‌شود (این استاندارد مرسوم است).
• جایگذاری سیم ارت: سیم ارت که زرد و سبز رنگ است، در حفره بالایی یا میانی متصل می‌گردد (محل میانی پریز). این سیم باید مسیر خود را به سمت تابلو برق یا زمین دنبال کند تا هنگام اتصالی، اضافه جریان را به زمین انتقال دهد.

طریقه وصل کردن سیم ارت در اجزای اصلی سیستم

نحوه اتصال سیم ارت، بسته به نوع سازه و محل قرارگیری آن متفاوت است:

نحوه اتصال سیم ارت به زمین

سیم ارت در نهایت باید به زمین منتقل شود. این کار به دو روش اصلی انجام می‌شود:

1. روش عمیق (چاه ارت): حفر چاهی به عمق چند متر (معمولاً ۴ تا ۸ متر) تا رسیدن به رطوبت کافی، قرار دادن یک صفحه مسی در کف چاه، و پوشاندن اطراف آن با مواد کاهنده مقاومت (مانند بنتونیت مرطوب). سیم مسی باید با جوش قوی (مثلاً جوش برنج) به صفحه مسی وصل شود.
2. روش سطحی (میله ارت): کوبیدن یک یا چند میله فولادی با روکش مس در عمق کم (حدود ۸۰ سانتی‌متر) در کانال‌های حفر شده و اتصال سیم ارت به این میله‌ها.

نحوه اتصال سیم ارت به پریز

در پریزهای سه حفره (سه‌سمته) استاندارد، اتصال به صورت زیر است:

• حفره راست برای فاز.
• حفره چپ برای نول.
• حفره بالایی یا میانی (که معمولاً دارای یک گیره فلزی است) برای سیم ارت (زرد و سبز). سیم ارت در پریز باید مسیر خود را تا شینه ارت تابلو برق و در نهایت به سیستم زمین (چاه/میله ارت یا ارت الکترونیکی) دنبال کند.

نحوه اتصال سیم ارت به کنتور

سیم ارت به طور مستقیم به کنتور وصل نمی‌شود، بلکه به شینه ارت داخل تابلو برق (اصلی یا فرعی) متصل می‌گردد. شینه ارت نیز به سیستم زمین (چاه ارت یا ارت الکترونیکی) وصل می‌شود. کنتور معمولاً محل ورود فاز و نول اصلی به ساختمان است و وظیفه اندازه‌گیری مصرف برق را بر عهده دارد، نه تأمین حفاظت زمین.

اتصال سیم ارت به لوله گاز

اتصال سیم ارت به لوله گاز یا لوله‌های فلزی آب (به خصوص لوله گاز) به عنوان جایگزین سیستم ارت اصولی، در استانداردهای جدید به شدت توصیه نمی‌شود و در بسیاری از موارد خطرناک است. اگر فاز به اشتباه به سیم ارت (که حالا به لوله گاز وصل است) متصل شود، لوله گاز را برق‌دار می‌کند و می‌تواند منجر به جرقه، انفجار و آتش‌سوزی شود. لوله‌های فلزی آب نیز ممکن است با لوله‌های پلاستیکی (غیررسانا) جایگزین شده یا زنگ‌زده باشند و کارایی لازم را نداشته باشند. بهترین راهکار، استفاده از چاه ارت استاندارد، میله کوبشی یا دستگاه ارت الکترونیکی است.

روش وصل کردن سیم ارت در دستگاه‌ های مختلف

سیم ارت ماشین لباسشویی کجاست؟

سیم ارت در ماشین لباسشویی معمولاً در قسمت پشتی دستگاه و دقیقاً در محل اتصال کابل برق دستگاه به بدنه اصلی قرار دارد. این اتصال اغلب به صورت یک ترمینال یا پین مشخص است که سیم ارت ساختمان باید به آن متصل شود. از آنجایی که بدنه فلزی ماشین لباسشویی همواره در معرض رطوبت قرار دارد، خطر برق‌گرفتگی در این دستگاه‌ها بالاست و اتصال ارت برای ایمنی کاربر ضروری و الزامی است.

سیم ارت اجاق گاز را به کجا وصل کنیم؟

برای اجاق گازهایی که دارای سیستم جرقه‌زن برقی (فندک) هستند، سیم ارت باید به بدنه فولادی و فلزی دستگاه متصل شود. هدف از این اتصال، جلوگیری از برق‌دار شدن بدنه در صورتی است که سیم‌کشی داخلی یا عایق‌بندی فندک دچار نقص شود. این کار خطر برق‌گرفتگی هنگام کار با اجاق گاز را از بین می‌برد.

سیم ارت پروژکتور را به کجا وصل کنیم؟

در پروژکتورها، سیم ارت به پیچ یا ترمینال مخصوص که داخل جعبه اتصال برق (ترمینال بلوک) قرار دارد، وصل می‌شود. از آنجایی که پروژکتورها معمولاً دارای بدنه فلزی هستند و اغلب در محیط‌های خارجی و در معرض عوامل محیطی مانند باران نصب می‌شوند، اتصال زمین حیاتی است تا در صورت نشتی جریان، از آسیب به دستگاه و محیط اطراف جلوگیری شود.

سیم ارت یخچال را به کجا وصل کنیم؟

سیم ارت یخچال می‌تواند مستقیماً از طریق شاخه سه‌شاخه (دوشاخه و پین ارت) به پریز دیواری دارای ارت متصل شود. اگر نیاز به سیم‌کشی داخلی باشد، سیم ارت به ترمینال ارت در جعبه برق موتور (کمپرسور) یخچال متصل می‌گردد. حفاظت از بدنه فلزی یخچال، به ویژه در بخش موتور که فعالیت الکتریکی زیادی دارد، در برابر نشتی جریان و خطر برق‌گرفتگی ضروری است.

روش ساده نصب سیم ارت در ساختمان‌ های بدون چاه ارت

گاهی در ساختمانی قدیمی، چاه ارت طراحی نشده است. هرچند بهترین راه، ایجاد چاه ارت اصولی است، اما اگر امکان چنین کاری موقتاً وجود ندارد، می‌شود از یک سیم اضافه که به شیر آب فلزی (دفن‌شده در زمین) وصل است، استفاده کرد:

1. انتخاب نقطه اتصال: پوشش روی شیر آب لخت شود (رنگ یا عایق برداشته شود).
2. بستن سر سیم ارت: ابتدا یک سر سیم را به بدنه فلزی دستگاه برقی (مثلاً لباسشویی) محکم نمود، طرف دیگر را به لوله آب وصل کرد.
3. احتیاط: روش یاد شده، همواره توصیه‌شده نیست. چون لوله آب در معرض زنگ‌زدگی یا تعویض با لوله غیر فلزی است و ممکن است کارایی لازم در انتقال جریان اضافه به زمین را نداشته باشد.

نکات ضروری برای حفظ ایمنی سیم ارت

• جوش دادن صحیح سیم به صفحه مسی: در روش چاه ارت، حتماً باید از جوش برنج یا موارد مشابه استفاده شود و از بستن سیم با پیچ‌ومهره ساده به صفحه اجتناب گردد. این امر موجب استحکام بالایی در برابر پوسیدگی می‌شود.

• بازبینی منظم: چاه ارت و سیم مسی بهتر است هرازگاهی بررسی شوند تا مشکلی در اتصالات یا رطوبت خاک به وجود نیامده باشد.
• پرهیز از ترکاندن ساده لوله گاز: وصل کردن سیم ارت به لوله گاز روش پرخطری است و اگر درست اجرا نشود، اتصال فاز به لوله گاز خطر جرقه و انفجار را در پی دارد.

جهان ارتباط امید مرکز نصب، خرید و فروش دستگاه ارت الکترونیکی 

سیم ارت راهی برای رساندن جریان‌های ناخواسته برقی به زمین است. این مسیر که در جهان ارتباط امید نیز بر اهمیت آن تاکید شده، باعث کاهش خطرهای جانی و مالی می‌شود. اجرای درست آن، یکی از پایه‌های اساسی برق‌کشی امن به‌شمار می‌رود. برای رسیدن به این هدف، می‌توان روش عمیق (چاه ارت) یا سطحی (حفر کانال و قرار دادن سیم یا میله مسی) را به کار برد.

هنگام نصب این سیم باید به نکات فنی دقت کرد: قطر سیم، نوع اتصال (جوش برنج یا سیم مسی به صفحه)، رطوبت خاک و غیره. با رعایت این موارد، کارکرد مدار برق ساختمان بهتر خواهد شد و افراد در برابر شوک الکتریکی در امان می‌مانند.

سوالات متداول (FAQ)

1.سیم ارت به فاز وصل می‌شود یا نول؟

سیم ارت نه به فاز وصل می‌شود و نه به نول. سیم ارت مستقلاً به بدنه دستگاه‌ها و از آنجا به زمین متصل می‌شود. فاز و نول برای تأمین جریان مورد نیاز دستگاه هستند، در حالی که ارت یک مسیر ایمن برای تخلیه جریان‌های نشتی و محافظت در برابر شوک الکتریکی است.

2.چگونه ارت درست کنیم؟

ارت از طریق یکی از روش‌های زیر درست می‌شود:

1. حفر چاه ارت: نصب صفحه مسی و مواد کاهنده مقاومت در عمق زیاد.
2. روش سطحی: کوبیدن میله‌های ارت در عمق کم.
3. نصب دستگاه ارت الکترونیکی: استفاده از دستگاه‌های پیشرفته‌ای که به صورت فعال مقاومت زمین را شبیه‌سازی و حفاظت را تأمین می‌کنند.

3.نحوه اتصال سیم ارت به میله ارت چگونه است؟

سیم ارت باید به وسیله یک کلمپ مسی یا برنجی مقاوم، یا در حالت ایده‌آل با جوش حرارتی (کادولدی)، به سر میله ارت متصل شود. استفاده از پیچ و مهره‌های ساده توصیه نمی‌شود زیرا ممکن است به مرور زمان سست شده و اکسید شوند، در نتیجه مقاومت افزایش می‌یابد.

4.سیم ارت تابلو برق کجاست؟

سیم ارت در تابلو برق به یک شینه فلزی مجزا که معمولاً به رنگ سبز یا زرد است، وصل می‌شود. این شینه، که به آن شینه ارت می‌گویند، تمام سیم‌های ارت مدارها و تجهیزات ساختمان را جمع‌آوری کرده و در نهایت با یک سیم اصلی به سیستم زمین (چاه یا ارت الکترونیکی) متصل می‌گردد.